Η Ελένη, μητέρα του Ρωμαίου αυτοκράτορα, Μεγάλου
Κωνσταντίνου, ήταν Ελληνίδα, κόρη ξενοδόχου. Το 342-347 ταξιδεύει στους Άγιους τόπους
συντηρώντας κοινότητες, ανεγείροντας ιδρύματα κοινής ωφελείας και μονές.
Στην κυπριακή παράδοση υπάρχει η γνωστή ιστορία της Αγίας
Ελένης και του Ακρωτηρίου των γάτων. Σύμφωνα με τον θρύλο, έφερε γάτες στην Κύπρο
για να αντιμετωπιστούν τα πολλά φίδια. Η παράδοση συνδέεται ιδιαίτερα με τηΜονή Αγίου Νικολάου των Γάτων , όπου για αιώνες ζούσαν πολλές γάτες.
Ο Άγιος Τύχωνας απέκτησε κοινοτικό δάσκαλο ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα (γύρω στο 1900–1910).
Το σχολείο οργανώθηκε πλήρως υπό την αιγίδα του Βρετανικού Γραφείου Παιδείας και απέκτησε το δικό του αυτόνομο, κλασικό αποικιακό κτήριο με τις μεγάλες αψίδες(?) στα μέσα της δεκαετίας του 1930, αμέσως μετά την επιβολή του απόλυτου κυβερνητικού ελέγχου στα σχολεία της υπαίθρου το 1933.
Μετά το 1933, οι Άγγλοι απαγόρευσαν τα βιβλία από την Ελλάδα και την Τουρκία. Το Γραφείο Παιδείας στη Λευκωσία εξέδιδε δικά του βιβλία. Το μάθημα της Ιστορίας αλλοιώθηκε: μειώθηκε δραματικά η αναφορά στην Ελληνική Επανάσταση του 1821 και δόθηκε έμφαση στη Βρετανική Αυτοκρατορία, τη γεωγραφία των αποικιών και την τοπική κυπριακή ιστορία (ιδιαίτερα σε περιόδους που δεν συνδέονταν με την Ελλάδα, όπως η Φραγκοκρατία).
Τα σχολεία αυξάνονται : Διδάσκονται
και τα Αγγλικά.
Αριθμός των σχολείων στοιχειώδους εκπαίδευσης, από το 1878 μέχρι το 1910:
ο Γάλλος αρχιτέκτονας Edmond Duhmoit επισκέφθηκε τον αρχαιολογικό χώρο στη Λεμεσό.
Τρία χρόνια αργότερα ο
Γάλλος αρχιτέκτονας τα είχε καταφέρει.
Αφού εξασφάλισε σχετική «άδεια» από τις οθωμανικές αρχές ξεκίνησε τη
διαδικασία μεταφοράς του στη Γαλλία.
Η πρώτη φωτογραφία του αρχαιολογικού χώρου.
Χρειάστηκαν δεκαέξι ημέρες για να μετακινηθεί το γιγαντιαίο πιθάρι και
μία γαλλική κυβερνητική φρεγάτα για να μεταφερθεί στη Γαλλία.
Έλληνες της Κύπρου το 1974, να ετοιμάζονται για αποστολή, κάτω από μια αιωνόβια ελιά, με φόντο το κυπριακό τοπίο (ξεροί λόφοι, φως καλοκαιριού, ελληνική μεσογειακή ατμόσφαιρα), σε ύφος πίνακα ζωγραφικής (όχι βίαιο ή πολεμικό, αλλά με ιστορικό και συγκινητικό χαρακτήρα).
🎥 Eπεισόδιο 08: Δέντρα που αφηγούνται
Περιπλανηθείτε μέσα από τους μύθους των αιωνόβιων δέντρων της Κύπρου. Αυτοί οι σιωπηλοί φρουροί φυλάσσουν μνήμες χιλιετιών, συνδέοντας τον μύθο με τις ρίζες που τους τρέφουν. Θεωρούμενα ζωντανά μνημεία, παραμένουν οι ακλόνητοι μάρτυρες του πλούσιου παρελθόντος του νησιού.
Στο
χωριό Αγγλισίδες της επαρχίας Λάρνακας υπάρχει μια αιωνόβια ελιά που
φυτεύτηκε την εποχή της Φραγκοκρατίας , γι’ αυτό ονομάζεται Φραγκοελιά. Η
ηλικία της είναι περίπου 700 έτη και στο εσωτερικό του κορμού της
χωράει ένα διπλό κρεβάτι.https://kykpee.org/
Τα δέντρα
«Μνημεία της Φύσης» είναι δέντρα μεγάλης ηλικίας, που έχουν καταφέρει να
επιβιώσουν δια μέσου των αιώνων συνδυάζοντας την ύπαρξη τους με πολλά
σημαντικά ιστορικά γεγονότα. Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω αλλά και το
σεβασμό που έχουν επιδείξει για την προστασία τους δεκάδες γενεές πριν
από εμάς, αναγνωρίζουμε την υποχρέωση που έχουμε για να τα προστατέψουμε
και να τα διατηρήσουμε ως στοιχεία της φυσικής και πολιτιστικής
κληρονομιάς μας.
Είμαι η ελιά
του Σωτήρη, του Χασάν, η καλή χώστρα, η ευλογία του χωραφκιού, το
μνημείο της φύσης, η αιωνόβια ελιά της περιοχής.
1600
Ρίζωσα κοντά στη γη του Άμαθου, κοντά στο ποτάμι, πίσω από το λόφο, εκεί που δεν έρχονταν οι πειρατές… Οι ρίζες μου είναι μέσα στα χαλάσματα, στις πέτρες του αρχαίου βασιλείου.
Πριν 400
χρόνια εδώ στον ελαιώνα, έκαναν ευχές να ριζώσουμε βαθιά και να μη φοβηθούμε τη
ξηρασία και ό,τι φέρει η θάλασσα. Με καλλιέργησαν άνθρωποι με λιτά ρούχα και
σκασμένα από τον ήλιο πρόσωπα. Αν και τους βάραιναν οι φόροι , το φθινόπωρο
ξεχνούσαν τη φτώχεια τους και μάζευαν χαρούμενοι τις ελιές μου. Το 1878 κάποιοι
χάρηκαν, σε κάποιους δεν άρεσε οι αλλαγή αλλά η φτώχια συνέχισε. Οι άνθρωποι
βασίζονταν στη γη και στα ζώα τους. Ήξεραν ότι ήμασταν πολύτιμα δέντρα και μας καταμέτρησαν
μαζί με τους ελιόμυλους της περιοχής. Ο ποταμός και τα δέντρα ήταν ευλογία για
όλους.
Το 1881 η Μουτταγιάκα είχε περίπου 130 κατοίκους. Οι περισσότεροι ήταν Μουσουλμάνοι, αφού το χωριό είχε τουρκική κοινότητα από τα χρόνια της Οθωμανικής περιόδου. Στο
χωριό υπήρχε τζαμί, και μερικές οικογένειες Χριστιανών Ορθοδόξων ζούσαν κοντά. Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν σιτάρι, ελιές, χαρούπια και αμπέλια. Είχαν κατσίκες,
πρόβατα και γαϊδούρια.
Κοντά ήταν οΆγιος Τύχωνας, μικρό χωριό, με περίπου 72 κατοίκους, όλοι Χριστιανοί
Ορθόδοξοι. Ήταν κοντά στη θάλασσα και κοντά στα αρχαία ερείπια της Αμαθούντας,
μιας παλιάς κυπριακής πόλης. Οι άνθρωποι καλλιεργούσαν αμπέλια, ελιές και
δημητριακά. Φρόντιζαν ζώα για γάλα και κρέας.
Ο Πύργος είχε γύρω στους 187 κατοίκους και ήταν γνωστός για τη
γεωργία του. Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν ελιές, λεμονιές και πορτοκαλιές. Παρήγαν κρασί και λάδι. Το χωριό είχε και μικτό πληθυσμό,
δηλαδή Χριστιανούς και Μουσουλμάνους, που ζούσαν δίπλα δίπλα.
Άκουσα πολλά
από τους περαστικούς για το δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τα αντάρτικα τραγούδια, τον
απελευθερωτικό αγώνα, φωνές, πυροβολισμούς,
άνεμους, σιωπή.
Τα χωράφια
ερήμωσαν για λίγο… Άνθρωποι έφυγαν, πολλοί δε γύρισαν, ήρθαν άλλοι. Που
περίμεναν και αυτοί να φύγουν.
Τα χρόνια
πέρασαν, άσφαλτος, ηλεκτρισμός, φως,
τουρισμός, ξενοδοχεία…
Όλες αυτές οι αλλαγές ήταν όπως τον ξεροπόταμο που
έρχεται πάλι ορμητικός…
---------------------------------
1.Ποια είναι η αφηγήτρια της ιστορίας;
2.Πού βρίσκεται η ελιά;
3.Τι σημαίνουν οι λέξεις/φράσεις:
oΑιωνόβια
oμνημείο της φύσης
4.Ποιες σημαντικές ιστορικές περίοδοι ή γεγονότα
αναφέρονται στο κείμενο;
5.Πώς αλλάζει η ζωή των κατοίκων της περιοχής μέσα στους
αιώνες;
6.Αν ήσουν εσύ η ελιά, ποιο
γεγονός ή συναίσθημα θα ήθελες να προσθέσεις στην αφήγησή σου;
Το νησί διοικούνταν από τους Άγγλους,αλλά ανήκε ακόμα τυπικά στον Σουλτάνο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Οι Ελληνοκύπριοι ήθελαν ένωση με την Ελλάδα, ενώ οι Τουρκοκύπριοι ήθελαν να κρατήσουν τα δικαιώματά τους.
Η ζωή στα χωριά συνέχιζε με γεωργία, κτηνοτροφία και εμπόριο προϊόντων.
Το 1881 η Κύπρος περνούσε μια μεγάλη αλλαγή. Μόλις λίγα χρόνια πριν, το1878, το νησί είχε περάσει από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στη Βρετανική Διοίκηση. Οι κάτοικοι συνέχισαν να ζουν στα χωριά τους, αλλά τώρα υπήρχαν νέοι κανόνες, φόροι και απογραφές για να μετρηθεί ο πληθυσμός.
🕰️ Η εποχή εκείνη
Το 1881 η ζωή δεν ήταν πάντα ήσυχη. Οι άνθρωποι ήταν φτωχοί και οι φόροι πολλοί. Πολλοί δυσκολεύονταν να πληρώσουν ή να καλλιεργήσουν τη γη τους. Όμως οι κάτοικοι των χωριών της Λεμεσού ζούσαν απλά και εργατικά, βασισμένοι στη γη και στα ζώα τους.
🏡 Τα χωριά Μουτταγιάκα, Άγιος Τύχωνας και Πύργος Λεμεσού το 1881
🌿 Μουτταγιάκα
Το 1881 η Μουτταγιάκα είχε περίπου 130 κατοίκους. Οι περισσότεροι ήταν Μουσουλμάνοι, αφού το χωριό είχε τουρκική κοινότητα από τα χρόνια της Οθωμανικής περιόδου. Στο χωριό υπήρχε τζαμί, και μερικές οικογένειες Χριστιανών Ορθοδόξων ζούσαν κοντά.
Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν σιτάρι, ελιές, χαρούπια και αμπέλια. Είχαν κατσίκες, πρόβατα και γαϊδούρια. Το νερό ερχόταν από μικρές πηγές και ρυάκια.
🌊 Άγιος Τύχωνας
Ο Άγιος Τύχωνας ήταν μικρό χωριό, με περίπου 72 κατοίκους, όλοι Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Ήταν κοντά στη θάλασσα και κοντά στα αρχαία ερείπια της Αμαθούντας, μιας παλιάς κυπριακής πόλης. Οι άνθρωποι καλλιεργούσαν αμπέλια, ελιές και δημητριακά, και φρόντιζαν ζώα για γάλα και κρέας.
🌾 Πύργος Λεμεσού
Ο Πύργος είχε γύρω στους 187 κατοίκους και ήταν γνωστός για τη γεωργία του. Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν ελιές, λεμονιές και πορτοκαλιές, και παρήγαν κρασί και λάδι. Το χωριό είχε και μικτό πληθυσμό, δηλαδή Χριστιανούς και Μουσουλμάνους, που ζούσαν δίπλα δίπλα.