Η Ελένη, μητέρα του Ρωμαίου αυτοκράτορα, Μεγάλου Κωνσταντίνου, ήταν Ελληνίδα, κόρη ξενοδόχου. Το 342-347 ταξιδεύει στους Άγιους τόπους συντηρώντας κοινότητες, ανεγείροντας ιδρύματα κοινής ωφελείας και μονές.
Στην κυπριακή παράδοση υπάρχει η γνωστή ιστορία της Αγίας Ελένης και του Ακρωτηρίου των γάτων. Σύμφωνα με τον θρύλο, έφερε γάτες στην Κύπρο για να αντιμετωπιστούν τα πολλά φίδια. Η παράδοση συνδέεται ιδιαίτερα με τη Μονή Αγίου Νικολάου των Γάτων , όπου για αιώνες ζούσαν πολλές γάτες.
Η Μονή κτίστηκε τον 4ο αιώνα.
δες επίσης Η Βυζαντινή Κύπρος
Άλλοι λένε ότι αποβαβάστικε στο Μαρί και πήγε στην Τόχνη.
Ο Λεόντιος Μαχαιράς, που έζησε τον 14ο–15ο αιώνα, αναφέρει στο Χρονικό του ότι η Αγία Ελένη πέρασε από την Κύπρο καθώς πήγαινε από τη Λεμεσό, τη βρήκε έρημη, να μαστίζεται από ξηρασία.
Κατά την επιστροφή της από τους Αγίους Τόπους, ο Μαχαιράς την τοποθετεί στον Βασιλοπόταμο.




