Ιστορία με πολλούς πρωταγωνιστές...: Πύργος

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Πύργος. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σήραγγα Αμαθούντας

Τον Ιούλιο του 1994, ενώ γίνονταν εργασίες διάνοιξης αγωγού για το αποχετευτικό σύστημα της Λεμεσού, ανακαλύφθηκε τυχαία μία μεγάλη υπόγεια λαξευτή σήραγγα, πλάτους περίπου δύο μέτρων και ύψους επίσης δύο μέτρων περίπου, και μήκους πέραν των 30 μέτρων. Η σήραγγα έχει κατεύθυνση κάθετη προς την ακτή και εκτείνεται μέχρι τον χώρο της αγοράς της Αμαθούντος («Κάτω Πόλη»). Δεν έχει ακόμη εξαχθεί ένα τελικό συμπέρασμα ως προς την χρησιμότητα της «διόδου» αυτής, που ίσως σχετιζόταν με το όλο σύστημα άμυνας και οχυρώσεων της πόλης. Μέσα στην σήραγγα βρέθηκαν, πάντως, πολλά κινητά αντικείμενα, που περιλαμβάνουν μεγάλο αριθμό αγαλματιδίων και πήλινων ειδωλίων, σπασμένα μέλη αγαλμάτων, αγγεία, νομίσματα και κατάλοιπα από πυρές. Η προκαταρκτική εξέταση των ευρημάτων αυτών τα τοποθετεί χρονολογικά στον 5ο και 4ο π.Χ. αιώνα. Ο μεγάλος αριθμός λατρευτικών ειδωλίων και αγαλματιδίων που έχουν βρεθεί, καθώς και τα ίχνη πυράς, οδηγούν στην εντύπωση ότι ίσως επρόκειτο για υπόγειο (μυστηριακό;) λατρευτικό χώρο, ή ίσως απλώς για υπόγεια κρύπτη που ίσως εχρησιμοποιείτο σε περιπτώσεις κινδύνου.

Πολυγνώση

Αλλες σήραγγες

Το χωριό Πύργος υφίστατο κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια με την ίδια ακριβώς ονομασία. Σε παλαιούς χάρτες, όπως στον χάρτη του Α. Ortelius του 1573 κ.α., βρίσκεται σημειωμένο ως Pirgo. Σε άλλους παλαιούς χάρτες απαντάται και ως Birgo. Η ονομασία του χωριού προήλθε από το γεγονός ότι στην περιοχή του υφίστατο κάποιος πύργος, προφανώς των Βυζαντινών χρόνων. Πύργος θα πρέπει να υφίστατο και κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας, υπό την έννοια κεντρικού οικοδομήματος οικογένειας ευγενών, στην οποία το χωριό ανήκε ως φέουδο. Δεν γνωρίζουμε, ωστόσο, σε ποια οικογένεια ευγενών ανήκε.

Ο G. Jeffery (1918) θεωρεί ότι ο πύργος που υπήρχε στο χωριό ήταν συνηθισμένος του Μεσαίωνα. Ο Νέαρχος Κληρίδης αναφέρει τοπική παράδοση, σύμφωνα προς την οποία στο χωριό υπήρχε «πύργος της ρήγαινας», από το πάτωμα του οποίου ξεκινούσε σήραγγα που έφθανε στην Αμαθούντα. Κι όπως συμβαίνει συχνά σε τέτοιες παραδόσεις τις σχετικές με μεσαιωνικά ή και αρχαιότερα οικοδομήματα, απαραίτητη είναι και η θρυλούμενη ύπαρξη κάποιου μεγάλου θησαυρού. Στην περίπτωση του Πύργου, ο θρυλούμενος θησαυρός είναι μια ολόχρυση άμαξα με την οποία διακινείτο η περιβόητη ρήγαινα. Παλαιό οικοδόμημα στο χωριό είναι γνωστό ως ρηγούδιν, πιστεύεται δε ότι το πάτωμά του είναι εκείνο του αρχικού πύργου, από το οποίο μάλιστα ξεκινούσε η σήραγγα.

--------

Στην παραλία, στο Μοναγρούλι υπάρχει ένα σπήλαιο-σήραγγα στο οποίο εισέρχεστε από την θάλασσα και έχει μήκος 80 περίπου μέτρων. Λέγεται ότι αυτή η σήραγγα συγκοινωνούσε με την αρχαία Αμαθούντα και ότι από εδώ φυγαδεύτηκε η βασίλισσα της Αμαθούντας για να σωθεί από τους Σαρακηνούς ληστές που κούρσεψαν το βασίλειο της αφήνοντας μέσα σε αυτό κάποιο αμύθητο θησαυρό.

Φτιάχνω αρώματα (πειραματική αρχαιολογία)

Ώρα για πειραματική αρχαιολογία:

Συζήτηση:

Στην Αμαθούντα και στον Πύργο υπήρχαν αρωματοποιεία πριν 4000 χρόνια.
Τα αρώματα τα πρόσφεραν στους θεούς, αλλά και για καλλωπισμό.

Οι αρχαίες τεχνικές έχουν αναπαραχθεί στο Cyprus Perfumery Theme Park.

https://www.agrotourism.com.cy/el/cyprus-perfumery-theme-park

Φτιάξε τα δικά σου αρώματα!!!

Αρωματοποιοί του Πύργου και της Αμαθούντας

Υλικά:

Ελαιόλαδο ή αμυγδαλέλαιο (βάση)
Αποξηραμένα ροδοπέταλα ή ροδόνερο
Κανέλα σε σκόνη ή ξυλάκι
Δεντρολίβανο / δάφνη / μυρτιά (αποξηραμένα ή φρέσκα)
Μικρά γυάλινα μπουκαλάκια με καπάκι

Οδηγίες:

Βάζουμε στο μπουκαλάκι λίγο λάδι.
Προσθέτουμε ροδοπέταλα και ένα κομματάκι κανέλα ή λίγο δεντρολίβανο.
Κλείνουμε καλά και το αφήνουμε να “αρωματιστεί” για 2-3 μέρες (ή περισσότερο).

🧴 Συνταγή Απλού Αρχαίου Τύπου Αρώματος

Για δραστηριότητα στην τάξη (χωρίς αλκοόλ ή τοξικά υλικά)

🌼 Υλικά:

1 φλιτζάνι ελαιόλαδο εξαιρετικά παρθένο
2 κουταλιές της σούπας αποξηραμένη λεβάντα
1 κουταλιά δεντρολίβανο (αποξηραμένο ή φρέσκο)
1 κουταλιά φύλλα δάφνης θρυμματισμένα
1 κουταλάκι ρητίνη πεύκου (προαιρετικά)
Γυάλινο βαζάκι με καπάκι
Ύφασμα ή τούλι για φιλτράρισμα

🛠️ Οδηγίες:

Τοποθετήστε όλα τα αρωματικά υλικά στο γυάλινο βάζο.
Ρίξτε ελαιόλαδο μέχρι να καλυφθούν όλα τα υλικά.
Κλείστε καλά και αφήστε το σε ζεστό μέρος (όχι απευθείας στον ήλιο) για 5–7 ημέρες, ανακινώντας ελαφρά καθημερινά.
Φιλτράρετε το μείγμα με τούλι ή φίλτρο καφέ και φυλάξτε το καθαρό λάδι σε μικρότερο μπουκάλι.

Πυργός Μαυροράχη

Ο Πύργος - Μαυροράχη είναι σημαντικός προϊστορικός αρχαιολογικός χώρος (εποχής του Χαλκού) κοντά στο χωριό Πύργος της επαρχίας Λεμεσού στην Κύπρο. Εκεί ανακαλύφθηκε ένα μοναδικό, τεράστιο βιοτεχνικό και βιομηχανικό συγκρότημα ηλικίας περίπου 4.000 ετών, το οποίο περιλαμβάνει αρχαίο εργαστήριο παραγωγής χαλκού, αρωμάτων, υφαντικών και κρασιού. [1, 2, 3, 4, 5]

Σημαντικά Ευρήματα

Μεταλλουργία: Πλήρης γραμμή παραγωγής χαλκού με καμίνους και εργαλεία χαλκουργού.

Αρωματοποιία: Το αρχαιότερο τεκμηριωμένο εργοστάσιο παραγωγής αρωμάτων και καλλυντικών στον κόσμο.

Θρησκεία: Εντοπίστηκε επίσης αρχαιότατος χώρος λατρείας/ναός της ίδιας περιόδου.

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στον επίσημο ιστότοπο Pyrgos-Mavroraki. [1, 2, 3, 4]

δες περισσότερα από την αρχαιολόγο του Πύργου

Μια ελιά διηγείται

Είμαι η ελιά του Σωτήρη, του Χασάν, η καλή χώστρα, η ευλογία του χωραφκιού, το μνημείο της φύσης, η αιωνόβια ελιά της περιοχής.

1600

Ρίζωσα κοντά στη γη του Άμαθου, κοντά στο ποτάμι, πίσω από το λόφο, εκεί που δεν έρχονταν οι πειρατές… Οι ρίζες μου είναι μέσα στα χαλάσματα, στις πέτρες του αρχαίου βασιλείου.

1661

https://24glo.com/en/cy/map/history-1500.html

Πριν 400 χρόνια εδώ στον ελαιώνα, έκαναν ευχές να ριζώσουμε βαθιά και να μη φοβηθούμε τη ξηρασία και ό,τι φέρει η θάλασσα. Με καλλιέργησαν άνθρωποι με λιτά ρούχα και σκασμένα από τον ήλιο πρόσωπα. Αν και τους βάραιναν οι φόροι , το φθινόπωρο ξεχνούσαν τη φτώχεια τους και μάζευαν χαρούμενοι τις ελιές μου. Το 1878 κάποιοι χάρηκαν, σε κάποιους δεν άρεσε οι αλλαγή αλλά η φτώχια συνέχισε. Οι άνθρωποι βασίζονταν στη γη και στα ζώα τους. Ήξεραν ότι ήμασταν πολύτιμα δέντρα και μας καταμέτρησαν μαζί με τους ελιόμυλους της περιοχής. Ο ποταμός και τα δέντρα ήταν ευλογία για όλους.

Το 1881 η Μουτταγιάκα είχε περίπου 130 κατοίκους. Οι περισσότεροι ήταν Μουσουλμάνοι, αφού το χωριό είχε τουρκική κοινότητα από τα χρόνια της Οθωμανικής περιόδου. Στο χωριό υπήρχε τζαμί, και μερικές οικογένειες Χριστιανών Ορθοδόξων ζούσαν κοντά.
Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν σιτάρι, ελιές, χαρούπια και αμπέλια. Είχαν κατσίκες, πρόβατα και γαϊδούρια.

Κοντά ήταν ο Άγιος Τύχωνας, μικρό χωριό, με περίπου 72 κατοίκους, όλοι Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Ήταν κοντά στη θάλασσα και κοντά στα αρχαία ερείπια της Αμαθούντας, μιας παλιάς κυπριακής πόλης. Οι άνθρωποι καλλιεργούσαν αμπέλια, ελιές και δημητριακά. Φρόντιζαν ζώα για γάλα και κρέας.

Ο Πύργος είχε γύρω στους 187 κατοίκους και ήταν γνωστός για τη γεωργία του. Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν ελιές, λεμονιές και πορτοκαλιές. Παρήγαν κρασί και λάδι. Το χωριό είχε και μικτό πληθυσμό, δηλαδή Χριστιανούς και Μουσουλμάνους, που ζούσαν δίπλα δίπλα.

Άκουσα πολλά από τους περαστικούς για το δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τα αντάρτικα τραγούδια, τον απελευθερωτικό αγώνα, φωνές, πυροβολισμούς, άνεμους, σιωπή.

Τα χωράφια ερήμωσαν για λίγο… Άνθρωποι έφυγαν, πολλοί δε γύρισαν, ήρθαν άλλοι. Που περίμεναν και αυτοί να φύγουν.

Τα χρόνια πέρασαν, άσφαλτος, ηλεκτρισμός, φως, τουρισμός, ξενοδοχεία…

Όλες αυτές οι αλλαγές ήταν όπως τον ξεροπόταμο που έρχεται πάλι ορμητικός…

---------------------------------

1. Ποια είναι η αφηγήτρια της ιστορίας;

2. Πού βρίσκεται η ελιά;

3. Τι σημαίνουν οι λέξεις/φράσεις:

o Αιωνόβια

o μνημείο της φύσης

4. Ποιες σημαντικές ιστορικές περίοδοι ή γεγονότα αναφέρονται στο κείμενο;

5. Πώς αλλάζει η ζωή των κατοίκων της περιοχής μέσα στους αιώνες;

6. Αν ήσουν εσύ η ελιά, ποιο γεγονός ή συναίσθημα θα ήθελες να προσθέσεις στην αφήγησή σου;

Κύπρος 1881

📚 Λίγα λόγια για την Κύπρο το 1881

Το νησί διοικούνταν από τους Άγγλους, αλλά ανήκε ακόμα τυπικά στον Σουλτάνο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Οι Ελληνοκύπριοι ήθελαν ένωση με την Ελλάδα, ενώ οι Τουρκοκύπριοι ήθελαν να κρατήσουν τα δικαιώματά τους.
Η ζωή στα χωριά συνέχιζε με γεωργία, κτηνοτροφία και εμπόριο προϊόντων.

Το 1881 η Κύπρος περνούσε μια μεγάλη αλλαγή. Μόλις λίγα χρόνια πριν, το 1878, το νησί είχε περάσει από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στη Βρετανική Διοίκηση. Οι κάτοικοι συνέχισαν να ζουν στα χωριά τους, αλλά τώρα υπήρχαν νέοι κανόνες, φόροι και απογραφές για να μετρηθεί ο πληθυσμός.

🕰️ Η εποχή εκείνη

Το 1881 η ζωή δεν ήταν πάντα ήσυχη. Οι άνθρωποι ήταν φτωχοί και οι φόροι πολλοί. Πολλοί δυσκολεύονταν να πληρώσουν ή να καλλιεργήσουν τη γη τους. Όμως οι κάτοικοι των χωριών της Λεμεσού ζούσαν απλά και εργατικά, βασισμένοι στη γη και στα ζώα τους.

🏡 Τα χωριά Μουτταγιάκα, Άγιος Τύχωνας και Πύργος Λεμεσού το 1881

🌿 Μουτταγιάκα

Το 1881 η Μουτταγιάκα είχε περίπου 130 κατοίκους. Οι περισσότεροι ήταν Μουσουλμάνοι, αφού το χωριό είχε τουρκική κοινότητα από τα χρόνια της Οθωμανικής περιόδου. Στο χωριό υπήρχε τζαμί, και μερικές οικογένειες Χριστιανών Ορθοδόξων ζούσαν κοντά.
Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν σιτάρι, ελιές, χαρούπια και αμπέλια. Είχαν κατσίκες, πρόβατα και γαϊδούρια. Το νερό ερχόταν από μικρές πηγές και ρυάκια.

🌊 Άγιος Τύχωνας

Ο Άγιος Τύχωνας ήταν μικρό χωριό, με περίπου 72 κατοίκους, όλοι Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Ήταν κοντά στη θάλασσα και κοντά στα αρχαία ερείπια της Αμαθούντας, μιας παλιάς κυπριακής πόλης. Οι άνθρωποι καλλιεργούσαν αμπέλια, ελιές και δημητριακά, και φρόντιζαν ζώα για γάλα και κρέας.

🌾 Πύργος Λεμεσού

Ο Πύργος είχε γύρω στους 187 κατοίκους και ήταν γνωστός για τη γεωργία του. Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν ελιές, λεμονιές και πορτοκαλιές, και παρήγαν κρασί και λάδι. Το χωριό είχε και μικτό πληθυσμό, δηλαδή Χριστιανούς και Μουσουλμάνους, που ζούσαν δίπλα δίπλα.

1881 (Ελαιώνες και ελιόμυλος στη Μουτταγιάκα )

https://kitchener.hua.gr/el

Ερωτήσεις:

Ποιο ήταν το πιο μεγάλο χωριό ανάμεσα στη Μουτταγιάκα, τον Άγιο Τύχωνα και τον Πύργο Λεμεσού;
Ποιο χωριό είχε κυρίως Μουσουλμάνους και υπήρχε τζαμί;
Σε ποιο χωριό ζούσαν όλοι Χριστιανοί Ορθόδοξοι και ήταν κοντά στην Αμαθούντα;
Ποιοι τύποι δέντρων υπήρχαν στον Πύργο Λεμεσού και τι παρήγαν οι κάτοικοι;
Ποια ήταν τα κοινά ζώα που κρατούσαν οι κάτοικοι των τριών χωριών;

Σωστό ή Λάθος (✓ / ✗)

Διάβασε προσεκτικά τις προτάσεις και βάλε ✓ αν είναι σωστή και ✗ αν είναι λάθος:

Η Μουτταγιάκα το 1881 είχε περίπου 130 κατοίκους.
Ο Άγιος Τύχωνας είχε περισσότερους κατοίκους από τον Πύργο Λεμεσού.
Στη Μουτταγιάκα ζούσαν κυρίως Χριστιανοί Ορθόδοξοι.
Στον Πύργο Λεμεσού υπήρχαν πορτοκαλιές και λεμονιές.
Ο Άγιος Τύχωνας ήταν κοντά στα ερείπια της αρχαίας Αμαθούντας.
Το 1881 η Κύπρος ήταν υπό πλήρη διοίκηση της Ελλάδας.
Στη Μουτταγιάκα υπήρχε τζαμί.
Η ζωή το 1881 ήταν πάντα ήσυχη και εύκολη για όλους τους κατοίκους.

Αρώματα από τον Πύργο και την Αμαθούντα

-->

Σύμφωνα με τον Πλίνιο η Κύπρος κατασκεύαζε κατά την Αρχαιότητα τα πιο διάσημα αρώματα γι’ αυτό ακριβώς ήταν και περιζήτητα.

Στο έργο του encyclopaedic Historia Naturalis, αναφέρεται σε όλα τα γνωστά αρώματα της εποχής του και κατονομάζει τα συστατικά με τα οποία κατασκευάζονταν. Αναφορικά με την ποιότητα των κυπριακών αρωμάτων ο Πλίνιος είναι κατηγορηματικός:

«Τα κυπριακά ήταν τα καλύτερα αρώματα και ήταν πρώτα σε ζήτηση στις αγορές της ανατολικής Μεσογείου. Μετά έρχονταν τα αιγυπτιακά».

Πηγή: Αρωματοποιία

Παρασκευή Αρωμάτων στην Αρχαία Κύπρο:

Αμαθούντα και Πύργος (Pyrgos-Mavroraki)

🏺 Η Κύπρος, ήδη από τη 2η χιλιετία π.Χ., ήταν γνωστή για την παραγωγή αρωμάτων και αρωματικών ελαίων, με σημαντικά κέντρα στην Αμαθούντα και κυρίως στον Πύργο (Μαυροράχη), κοντά στη Λεμεσό. Εκεί ανακαλύφθηκε το αρχαιότερο οργανωμένο εργαστήριο παρασκευής αρωμάτων στον κόσμο, που χρονολογείται περίπου στο 2000 π.Χ. (Μέση Εποχή του Χαλκού).

pyrgos-mavroraki.euexarc.net.

Κατά τη διάρκεια των ανασκαφών εντοπίστηκαν:

ειδικές περιοχές για την παραγωγή αρωμάτων, με τεχνολογίες όπως έκχυση (maceration), απόσταξη (distillation) και βρασμό
πήλινες συσκευές τύπου ἀμβυξ (alembic) δομημένες από τέσσερα μέρη, οι οποίες ήταν ικανές να υποστηρίξουν υψηλές θερμοκρασίες powerofplantoils.blogspot.comperfumecypark.orgpyrgos-mavroraki.eu.

🧪 Τι χρησιμοποιούσαν για να φτιάξουν τα αρώματα;

Οι αρχαίοι Κύπριοι χρησιμοποιούσαν τοπικά και εισαγόμενα υλικά και είχαν αναπτύξει πολύ εξελιγμένες τεχνικές για την εποχή.

🔹 Βάση:

Ελαιόλαδο: Χρησιμοποιούνταν ως βασικό μέσο (φορέας) για τα αρώματα.

🔹 Αρωματικά Φυτά και Ρητίνες:

Δάφνη
Μυρτιά
Κόλιανδρο
Κυπαρίσσι
Δεντρολίβανο
Πεύκο (ρητίνη)
Λεβάντα
Ροδόνερο ή ροδοπέταλα
Λάβδανο (ρητίνη από το φυτό λαδανιά ή κistus)
Εισαγόμενα, όπως: μύρο, κανέλα

🔹 Τρόπος Παρασκευής:

Έκχυση (έγχυση): Τα φυτά θερμαίνονταν απαλά μέσα σε ελαιόλαδο για να απελευθερώσουν τα αρωματικά τους έλαια.
Απόσταξη: Έχουν βρεθεί πήλινες συσκευές που δείχνουν πρώιμη μορφή απόσταξης – μια τεχνολογία εντυπωσιακή για την εποχή.

Τα αρώματα, συχνά αποθηκευμένα σε μικρά αδιαφανή ή ημιδιαφανή δοχεία, φαίνεται πως προορίζονταν όχι μόνο για τοπική κατανάλωση, αλλά και για εξαγωγή — π.χ. στη Μινωική Κρήτη και την Αίγυπτο paphos.iliosspa.comtastecyprus.com.

Ιστορικό και Θρησκευτικό Πλαίσιο: Αμαθούντα και Αφροδίτη

Η Αμαθούντα ήταν μία από τις αρχαίες βασιλικές πόλεις της Κύπρου, με σημαντικό ιερό αφιερωμένο στην Αφροδίτη, δεύτερο σε σημασία μόνο μετά την Πάφο Βικιπαίδεια.

Τα αρώματα στην περιοχή θεωρούνταν ιερά και συνδεδεμένα με λατρευτικές τελετές, περιλαμβάνοντας χρήση σε ναούς, προσφορές και ταφικά έθιμα museicapitolini.orgtastecyprus.com.

4. Αποκατάσταση και Δημόσια Παρουσίαση

Έγιναν αναλύσεις σε πήλινες φιάλες και υπολείμματα, και αναγνωρίστηκαν τα εκχυλίσματα Cyprus Mail ArchiveABCtastecyprus.com.

Στα Musei Capitolini στη Ρώμη παρουσιάστηκε έκθεση με πάνω από 100 αρχαιολογικά ευρήματα από τον Πύργο, συμπεριλαμβανομένων και αρωμάτων που αναπαρασκευάστηκαν με τεχνικές πειραματικής αρχαιολογίας museicapitolini.org+1.

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία για την Τάξη

Lentini, A. & Belgiorno, M.R. (2000–2003). Εκθέσεις ανασκαφών στον Πύργο-Mavroraki, ΙΤΑΒ-CNR & Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου pyrgos-mavroraki.euexarc.net.
Cyprus Perfumery Theme Park – Πρωτόκολλο πειραματικής αρχαιολογίας για παραγωγή αρωμάτων perfumecypark.org+1.
“Ancient perfumery found in Pyrgos” — Cyprus Mail (2005), περιγραφές ευρημάτων αρωμάτων και υλικών Cyprus Mail ArchiveABC.
“Cyprus: The oldest perfumes in the world” — περιγραφές για τα αρώματα και την εξαγωγή τους paphos.iliosspa.com.
“Resurrecting the Scents of Ancient Cyprus” — Atlas Obscura, αναπαραγωγή αρχαίων αρωμάτων και σύνδεση με σύγχρονο αρωματοποιό πάρκο Atlas Obscura.
“The perfumes of Aphrodite and the secret of oil” — έκθεση στα Musei Capitolini museicapitolini.org+1.
Wikipedia – “Amathus” (Αμαθούντα) για το ιστορικό και θρησκευτικό πλαίσιο Βικιπαίδεια.