Φραγκοκρατία

 Με τον όρο Φραγκοκρατία εννοούμε τη μεσαιωνική εκείνη περίοδο των τριών αιώνων της κυπριακής ιστορίας κατά την οποία το νησί βρισκόταν υπό την κυριαρχία των φράγκων Λουζινιανών και ήταν αυτόνομο βασίλειο, δηλαδή την περίοδο από το 1192 μέχρι το 1489. 

 Ο Γκυ απηύθυνε ανοιχτό κάλεσμα σε όλους τους Λατίνους ευγενείς, βαρόνους και ιππότες, τους υποσχέθηκε πλούσια εδάφη και προνόμια στην Κύπρο με αντάλλαγμα τη στρατιωτική τους πίστη και υποστήριξη.Προσέλκυσε έτσι στην Κύπρο ευγενείς (και μη), τυχοδιώκτες, ιππότες κι άλλους, χωρίζοντας την Κύπρο σε πολλά μικρά φέουδα. Στους ανώτερους ευγενείς και ιππότες δόθηκαν μεγάλα φέουδα, τα οποία περιλάμβαναν ολόκληρα χωριά και εύφορες εκτάσεις.

Έγινε δήμευση περιουσιών της Ορθόδοξης Εκκλησίας: Μεγάλο μέρος των εδαφών που ανήκαν σε ορθόδοξες επισκοπές και πλούσια μοναστήρια κατασχέθηκε για να δοθεί στους Φράγκους.

 Οι ντόπιοι Έλληνες Κύπριοι στερήθηκαν την ιδιοκτησία της γης τους και, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, μετατράπηκαν σε δουλοπάροικοι (parici) ή ελεύθερους καλλιεργητές με βαριά φορολογία (perpyarii), υποχρεωμένοι να εργάζονται στα κτήματα των νέων Φράγκων αφεντάδων τους. [1]

Ο Κανάκης ήταν έλληνας (κατά πάσαν πιθανότητα Κύπριος) επαναστάτης και κουρσάρος με αρκετά αξιόλογη δραστηριότητα στην Κύπρο και στην γύρω απ’ αυτήν περιοχή, κατά τα πρώτα χρόνια της φράγκικης κατοχής του νησιού κατά τη βασιλεία του Αμάλριχου.Από την Κιλικία, όπου ίσως είχε αναγκαστεί να καταφύγει, ο Κανάκης άρχισε πειρατικές επιθέσεις κατά της Κύπρου, κυβερνώντας ένα καράβι και αριθμό ανδρών. Κατά τις επιθέσεις του αυτές φαίνεται ότι έπληττε περιουσίες κι εγκαταστάσεις Φράγκων ευγενών στο νησί.Είναι σημαντικό το γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια της δραστηριότητάς του αυτής, ο Κανάκης είχε τη συμπαράσταση και υποστήριξη του Βυζαντινού άρχοντος της Αντιοχείας Ισαακίου, ο οποίος του είχε παραχωρήσει ακόμη και αυτό το καράβι που χρησιμοποιούσε για τις επιδρομές του στην Κύπρο.

Σημαντικότερη αναφερόμενη επιτυχία του Κανάκη στην Κύπρο, ήταν η σύλληψη της βασιλικής οικογένειας και η αιχμαλωσία της! Αυτό έγινε το καλοκαίρι του 1197, όταν η σύζυγος του βασιλιά της Κύπρου Αμάλριχου, παραθέριζε μαζί με τα παιδιά της στο χωριό Παραδείσι, στον κόλπο της Αμμοχώστου. Ο Κανάκης επέδραμε, κι αφού μαζί με τους άνδρες του κατόρθωσε να καταβάλει τη φρουρά, συνέλαβε τόσο την βασίλισσα όσο και τα παιδιά της. Ο Κανάκης σάλπαρε για την Αντιόχεια, όπου παρέδωσε τους αιχμαλώτους του στον Βυζαντινό άρχοντα και συνεργάτη του Ισαάκιο.

 Ο Ρε Αλέξης ήταν χωριάτης, και μάλιστα δουλοπάροικος, καταγόταν από το χωριό Κατωμηλιά και βρισκόταν στην υπηρεσία του βασιλιά σαν μέλος του σώματος των αγγελιοφόρων του, έτσι κέρδισε το προνόμιο, σπάνιο την εποχή εκείνη για δουλοπάροικο, να μετακινείται σε όλη την Κύπρο ελεύθερα.Στη θέση αυτή φαίνεται πως είχε υπηρετήσει μέχρι το 1426, χρονιά σοβαρότατων γεγονότων στην Κύπρο. 

Τη χρονιά αυτή είχαν εισβάλει στο νησί από την Αίγυπτο οι Σαρακηνοί (Μαμελούκοι), είχαν κατανικήσει το στρατό του βασιλιά Ιανού σε μεγάλη μάχη στη Χοιροκοιτία, κι είχαν λεηλατήσει το μεγαλύτερο μέρος του νησιού, περιλαμβανομένης της Λευκωσίας. 

 Στη δεύτερη επιδρομή από τις Αλυκές ο στρατός των Μαμελούκων προχώρησε δυτικά προς τη Λεμεσό καταστρέφοντας χωριά και την ύπαιθρο, ενώ ο στόλος τους παρέπλεε κατα μήκος των ακτών. Ο στρατός του Ερίκου τους ακολουθούσε κατά πόδας, αλλά οι σύμβουλοι του τον απέτρεψαν και πάλι να δώσει μάχη. Κύπριοι πέθαναν από το ζεστό ήλιο πριν τη μάχη, 1060 αιχμάλωτοιπωλήθηκαν. 

Στη μάχη της Χοιροκοιτίας πιθανότατα οι Κύπριοι τράπηκαν σε φυγή.  Ο Μαχαιράς αναφέρεται  στην κακή διοίκηση και το απειροπόλεμο του στρατού.«Είχαν εξαπλωθεί
σε τέτοια απόσταση ώστε όταν ο κήρυκας ήθελε να διαβιβάσει μια εντολή και επειδή δεν είχε σάλπιγγα
ξεκινούσε το χάραμα και μέχρι το μεσημέρι δεν προλάβαινε να κάνει το γύρο. Και εάν έπρεπε να
διαβιβάσει και δεύτερη εντολή ξεκινούσε το μεσημέρι και τριγύριζε μέχρι το βράδι».

 

Η αφορμή ήταν οι επιδρομές που έκανα κυριώς Καταλανοί πειρατές, Φράγκοι
άρχοντες της Κύπρου, αλλά και Δυτικοευρωπαίοι. Οι επιδρομές κατά του Ισλάμ απέβαιναν οικονομικά
ωφέλημες για τον Κύπριο βασιλιά, που λάμβανε ασφαλώς και αυτός το μερίδιο του από τα λάφυρα,
κέρδη από τις αγοραπωλησίες σκλάβων και άλλων ειδών και τον εξοπλισμό των πολεμικών σκαφών που λάμβαναν μέρος στις επιδρομές. Αργότερα, οι φρούραρχοι της Λεμεσού, Φιλίπ
ντε Πικινύ, και της Λάρνακας, Ζαν Κασσέλ όχι μόνο επέτρεψαν σε πειρατές να χρησιμοποιήσουν σαν
ορμητήριο τα δυο αυτά λιμάνια της Κύπρου, αλλά και αγόραζαν τα λάφυρα που μετέφεραν από τις
επιδρομές τους στα παράλια της Συρίας.

 

Τον ίδιο χρόνο είχε εκδηλωθεί και το κίνημα του Αλέξη, ο οποίος εκμεταλλεύτηκε, το χάος και την αποδιοργάνωση του βασιλείου, που ακολούθησε την ήττα στη Χοιροκοιτία, τις λεηλασίες των Σαρακηνών και την απουσία αυτού τούτου του βασιλιά Ιανού, που είχε μεταφερθεί αιχμάλωτος στο Κάιρο. Οι Φράγκοι κυρίαρχοι, προκειμένου να καταστείλουν την επανάσταση του Αλέξη, επιστράτευσαν τον «φρέ  Ἂγγελον τοῦ Σπιταλλίου», δηλαδή τον αρχηγό του ομώνυμου Τάγματος των Ιωαννιτών που έδρευε στην Κύπρο, καθώς και βοήθειας από το εξωτερικό. Οι Καπετάνιοι όπως της Μόρφου, της Περιστερώνας και της Λεμεσού είχαναγροτικά εργαλεία, τσεκούρια και δόρατα. 

10 μήνες μετά, η επανάσταση πνίγηκε στο αίμα και ἒπαψεν ἡ κακοσύνη τούς καταραμένους χωργιάτες :«Και διαλαλήθηκε  να κάτσει κάθε άνθρωπος φρόνιμα και να κοιτάζουν τις δουλειές τους, όπως ακριβώς είχαν μάθει, και κανένας να μην τολμήσει να προκαλέσει καμία αναστάτωση/αδικοπραγία, επί ποινή της ίδιας του της ζωής.» 

 Εκτοτε πέραν του φόρου υποτελείας που έπρεπε να
πληρώνει η Κύπρος στην Αίγυπτο (που συνεχίστηκε και επί της βενετικής κυριαρχίας στην Κύπρο) ο
διάδοχος του θρόνου της Κύπρου θα έπρεπε να ενημερώνει και να ζητά την αναγνώριση από τον
επικυρίαρχο του σουλτάνο. Και όταν η Αίγυπτος κατελήφθη από τους Οθωμανούς Τούρκους
καταλύοντας την κυριαρχία των Μαμελούκων, οι Τούρκοι απαίτησαν από τους Βενετούς να συνεχίσουν
να καταβάλλουν τον φόρο υποτέλειας θεωρόνταν την Κύπρο πλέον δικό τους υποτελή. Η άρνηση των
Βενετών να πράξουν αυτό κατέληξε στην κατάληψη της Κύπρου από τους Οθωμανούς το 1571 με όλα τα συνεπακόλουθα στην κυπριακή ιστορία μέχρι σήμερα.

 

 

Χάρτης φέουδων Ιπποτών 

 https://www.google.com/maps/d/u/1/edit?mid=1gbVjUM66jb5MINffRr8oGXUbRrwZFCM&usp=sharing

 

Πηγές:  

https://stratistoria.wordpress.com/2024/05/12/the-battle-of-the-chirokitia-1426/ 

https://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=10786&-V=limmata

 https://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=5061&-V=limmata

 https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A1%CE%B5_%CE%91%CE%BB%CE%AD%CE%BE%CE%B7%CF%82

 https://stratistoria.wordpress.com/2024/05/12/the-battle-of-the-chirokitia-1426/