Ναΐτες Ιππότες στην Κύπρο

 Φραγκοκρατία (1192–1489)

Οι Ναΐτες είχαν μια σύντομη αλλά δραματική περίοδο ως απόλυτοι κυρίαρχοι του νησιού, και στη συνέχεια παρέμειναν ως μεγάλοι γαιοκτήμονες. [1, 2]

• Περίοδος Κυριαρχίας (1191–1192): Το 1191, ο Άγγλος βασιλιάς Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος κατέλαβε την Κύπρο. Μη θέλοντας να την κρατήσει, την πούλησε στους Ναΐτες Ιππότες έναντι 100.000 χρυσών βυζαντινών νομισμάτων. [1, 2]
• Η Εξέγερση του Πάσχα (1192): Οι Ναΐτες επέβαλαν βαρύτατη φορολογία, προκαλώντας την οργή των Κυπρίων. Το Πάσχα του 1192, οι κάτοικοι της Λευκωσίας εξεγέρθηκαν. Οι Ναΐτες κατέσφαξαν τους επαναστάτες, αλλά συνειδητοποίησαν ότι δεν μπορούσαν να ελέγξουν το νησί και το επέστρεψαν στον Ριχάρδο (ο οποίος στη συνέχεια το πούλησε στον Γκυ ντε Λουζινιάν, ξεκινώντας τη Φραγκοκρατία). [1]
• Ύστερη Περίοδος & Διάλυση (1291–1312): Μετά την πτώση της Άκρας (1291), το αρχηγείο τους μεταφέρθηκε προσωρινά στη Λεμεσό. Το 1307, όταν ξεκίνησαν οι διώξεις τους στην Ευρώπη, οι Ναΐτες της Κύπρου συνελήφθησαν.

  Όταν έφτασαν στην Κύπρο οι διαταγές του Πάπα Κλήμη Ε΄ για τη σύλληψη των Ναϊτών και την κατάσχεση της περιουσίας τους, ο Ερρίκος Β΄ των Λουζινιάν κατάφερε να εκδικηθεί τους εχθρούς του, να γεμίσει τα ταμεία του βασιλείου του και να περιορίσει προσωρινά την επιρροή των ξένων ταγμάτων στο νησί (που ήταν φεουδάρχες).

  Άμεση Σύλληψη και Δίκες (1308): Οι Ναΐτες στην Κύπρο ήταν πανίσχυροι στρατιωτικά, ο Ερρίκος κατάφερε να τους αφοπλίσει. Τους περιόρισε στα φρούριά τους και στη συνέχεια τους συνέλαβε. Οι Ναΐτες της Κύπρου συγκεντρώθηκαν και απομονώθηκαν αρχικά στη Γερμασόγεια, η οποία αποτελούσε ένα από τα ισχυρά προπύργιά τους. Στις δίκες που ακολούθησαν στη Λευκωσία (1310–1311), οι Ναΐτες της Κύπρου υπερασπίστηκαν τους εαυτούς τους και δεν ομολόγησαν τις κατηγορίες για αίρεση, όμως η μοίρα τους είχε ήδη κριθεί από την Αβινιόν. Διεξήχθη στη Λευκωσία μια δίκη χωρίς βασανιστήρια.  Περισσότεροι από 50 εξέχοντες Κύπριοι (ευγενείς, ιερείς, ακόμη και ιππότες άλλων ταγμάτων) κατέθεσαν υπέρ τους, δηλώνοντας ότι οι Ναΐτες του νησιού ήταν ευσεβείς χριστιανοί. Λόγω αυτής της στήριξης, οι δικαστές στην Κύπρο δεν τους καταδίκασαν. [1, 2]

• Οικονομική Αντίσταση στην Παπική Διαταγή: Όταν ο Πάπας εξέδωσε το διάταγμα Ad providam (1312), διατάζοντας να δοθούν όλα τα κτήματα των Ναϊτών στους Ιωαννίτες, ο Ερρίκος Β΄ αντέδρασε έντονα. Δεν ήθελε να δει ένα άλλο μοναχικό-στρατιωτικό τάγμα να γίνεται υπερβολικά πλούσιο και δυνατό μέσα στο βασίλειό του.
• Κατάσχεση των Εσόδων: Για να καθυστερήσει τη μεταβίβαση, ο Ερρίκος ισχυρίστηκε ότι οι Ναΐτες χρωστούσαν τεράστια ποσά στο κυπριακό στέμμα. Έτσι, κράτησε υπό τον έλεγχό του τα εισοδήματα των χωριών και των κτημάτων των Ναϊτών (συμπεριλαμβανομένων των χωριών της Κουμανταρίας) για αρκετά χρόνια.
• Ο Συμβιβασμός: Μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις, ο Ερρίκος Β΄ συμφώνησε να παραδώσει τη γη στους Ιωαννίτες (γύρω στο 1313–1314), αλλά αφού πρώτα εξασφάλισε μια τεράστια χρηματική αποζημίωση από τους Ιωαννίτες για τα «χρέη» των Ναϊτών. [1, 2, 3, 5] 

Ένας σημαντικός αριθμός Ναϊτών ιπποτών μεταπήδησε στο αντίπαλο Τάγμα των Ιωαννιτών (Knights Hospitaller). Καθώς οι Ιωαννίτες πήραν όλη την περιουσία των Ναϊτών (μαζί και τα χωριά της Κουμανταρίας), πολλοί έμπειροι Ναΐτες συνέχισαν να διαχειρίζονται τα ίδια κτήματα και την παραγωγή κρασιού, αλλά πλέον φορώντας τον μαύρο μανδύα με τον λευκό σταυρό των Ιωαννιτών αντί για τον λευκό μανδύα με τον κόκκινο σταυρό.

Συνταξιοδότηση σε μοναστήρια: Όσοι Ναΐτες ήταν μεγαλύτεροι σε ηλικία ή δεν επιθυμούσαν να γίνουν Ιωαννίτες, στάλθηκαν να ζήσουν σε διάφορα χριστιανικά μοναστήρια και κάστρα της Κύπρου (όπως το Κάστρο του Αγίου Ιλαρίωνα). Το κυπριακό στέμμα και η εκκλησία τους παραχώρησαν ισόβια χρηματική σύνταξη (σιτηρέσιο) από τα έσοδα των πρώην κτημάτων τους για να ζήσουν αξιοπρεπώς. [1, 2, 3]

Ένταξη στην τοπική κοινωνία: Κάποιοι χαμηλόβαθμοι ακόλουθοι και τεχνίτες του Τάγματος (που δεν είχαν δώσει μοναστικούς όρκους) αφομοιώθηκαν πλήρως με τον ντόπιο πληθυσμό, παντρεύτηκαν και παρέμειναν στο νησί ως απλοί πολίτες, φεουδάρχες ή στρατιώτες του Βασιλείου των Λουζινιάν.

Ναΐτες	1191 – 1192 (ως ιδιοκτήτες) 1192 – 1312 (ως γαιοκτήμονες)	Αγόρασαν το νησί από τον Ριχάρδο, αντιμετώπισαν εξέγερση, παρέμειναν ως τάγμα μέχρι τη σύλληψη και δίκη τους στη Λευκωσία.

Μουσείο Templar Ages