Η Ιλιάδα είναι ένα τεράστιο «στρώμα μνήμης» που περιέχει θραύσματα πραγματικών γεγονότων και κοινωνιών της Εποχής του Χαλκού, στοιχεία της Γεωμετρικής/Αρχαϊκής εποχής ανακατεμένα με αιώνες προφορικής παράδοσης.
Ιλιάδα ( 11.19–28)
Στην Ιλιάδα ο Αγαμέμνονας φοράει τον θώρακα του Κινύρα όταν πηγαίνει στη μάχη. Η μνήμη που έφερε ο μύθος του Τρωικού Πόλεμου για την Κύπρο ήταν για μια Κύπρο πλούσια, ανεξάρτητη δύναμη που έχει σχέσεις και με τον κόσμο των Αχαιών και έστειλε διπλωματικά δώρα στον Αγαμέμνονα. Δώρα του Μυθικού Κινύρα, αντίστοιχα των δυνατοτήτων της μεταλλουργίας της τότε εποχής.
Αλλά ήταν η Κύπρος που πίστευε στη Μεγάλη θεά, που πίστεψε πρώτη στην Αφροδίτη, η οποία ήταν προστάτιδα των Τρώων και υπέρ του Πάρη.
Ιστορία- Αρχαιολογία:
Η Κύπρος της Ύστερης Εποχής του Χαλκού ήταν ένας εμπορικός κόμβος. Γύρω στο 1200 π.Χ. ήταν εξαιρετικά πλούσια και ισχυρή λόγω του χαλκού και του διεθνούς εμπορίου.
Η Έγκωμη ήταν ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της Κύπρου γύρω στο 1300–1200 π.Χ.
Έχουμε:
- τεράστια παραγωγή χαλκού,
- εργαστήρια,
- πλούσιες ταφές,
- διεθνή εμπορικά αντικείμενα,
- μυκηναϊκή κεραμική,
- συστήματα οχύρωσης,
- και καταστροφές γύρω στην περίοδο της μεγάλης κρίσης.
Η Κύπρος λοιπόν ήταν οικονομικά απαραίτητη για τον κόσμο της εποχής. Η Κύπρος ήταν γνωστή στην Εγγύς Ανατολή ως Alashiya και ήταν σημαντικός παραγωγός χαλκού. Τα μεγάλα κέντρα, όπως η Έγκωμη, το Κίτιον, η Χαλά Σουλτάν Τεκκέ και η Παλαιπάφος, είχαν ισχυρές σχέσεις τόσο με το Αιγαίο όσο και με Συρία, Ανατολία και Αίγυπτο.
Τα αρχαιολογικά δεδομένα συνδέουν το νησί με την περιοχή της Τροίας με τους εξής τρόπους: [1]
- Ξίφη τύπου Naue II: Στην Κύπρο έχουν βρεθεί εξαιρετικά δείγματα των περίφημων ξιφών Naue II (αιχμηρά ξίφη κατάλληλα για νύξη και κοπή), τα οποία αποτελούσαν το κορυφαίο όπλο της περιόδου. Παρόμοια όπλα και μπρούντζινες αιχμές βελών έχουν ανασκαφεί στα στρώματα καταστροφής της Τροίας (Τροία VI και VIIa, που ταυτίζονται με την εποχή του Τρωικού Πολέμου). [1, 2, 3, 4]
- Κυπριακή Κεραμική στην Τροία: Στα αρχαιολογικά στρώματα της Τροίας VII έχουν βρεθεί δείγματα κυπριακής κεραμικής (όπως τα χαρακτηριστικά δακρυδόχα αγγεία Base Ring και λευκόχριστα αγγεία White Slip), γεγονός που επιβεβαιώνει τις απευθείας εμπορικές επαφές των Τρώων με την Κύπρο.
Οι διπλωματικές πινακίδες των Χετταίων δείχνουν ότι η Αλάσια (Κύπρος) και τα δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας (όπου βρισκόταν η Τροία) ανήκαν στο ίδιο μεγάλο εμπορικό και πολιτικό δίκτυο της Ανατολικής Μεσογείου. Υπήρχαν συχνές αναφορές για θαλάσσιες επιδρομές και εμπόριο που συνέδεαν άμεσα ή έμμεσα τις δύο περιοχές.
Στην Ιλιάδα ο θώρακας που προσφέρει ο πλούσιος βασιλιάς Κινύρας, στον Αγαμέμνονα είναι εξαιρετικά πολύτιμος. Ο Κινύρας είναι μυθολογική ανάμνηση ενός πολύ παλιού Κυπρίου βασιλιά, μαζί με τη μακρινή μνήμη της τεράστιας μεταλλουργικής δύναμης της Κύπρου.
=========================================
Μετά τον Τρωικό Πόλεμο: Η επιστροφή των ηρώων.
Ο Οδυσσέας ίσως να πέρασε και αυτός… Με το τέλος του Τρωϊκού πολέμου, στην επιστροφή τους, πολλοί ήρωες πέρασαν από την Κύπρο.
Ακάμας → βορειοδυτική Κύπρος / Ακάμας
Δημοφών → σε ορισμένες
παραδόσεις Κύπρος
Τεύκρος → Σαλαμίνα
Αγαπήνωρ → Πάφος
Κηφεύς → Κερύνεια
Πράξανδρος → Λάπηθος.
(Από την Αμαθούντα δεν πέρασαν, ακόμα και το παιδί του Θησέα, από την Αριάδνη, πέθανε στη γέννα)
Μετά τις καταστροφές της Ύστερης Εποχής του Χαλκού εμφανίζεται στην Κύπρο ακόμη εντονότερα η ελληνική/μυκηναϊκή πολιτισμική παράδοση. Η Κυπριακή ελληνική της 1ης χιλιετίας π.Χ. και η Αρκαδική διάλεκτος της Πελοποννήσου θεωρούνται στενά συγγενείς. Η σχέση τους πιθανότατα ανάγεται σε κοινή εξέλιξη από τον μυκηναϊκό/νότιο ελληνικό κόσμο, με σημαντικές εξελίξεις πριν και μετά το 1200 π.Χ.
Η καταστροφή του μυκηναϊκού ανακτορικού συστήματος στην Ελλάδα προκαλεί μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών. Η Κύπρος δέχεται διαδοχικά κύματα ανθρώπων από τον ελλαδικό χώρο, τα οποία φέρνουν μυκηναϊκές παραδόσεις και τελικά την ελληνική γλώσσα.
Βιβλιογραφία:
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%8D%CF%80%CF%81%CE%B9%CE%B1_%CE%88%CF%80%CE%B7
https://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=6213&-V=limmata