Φυτεύουμε όπως οι αρχαίοι

 

Στους νεολιθικούς οικισμούς της Κύπρου (όπως ο διάσημος Νεολιθικός Οικισμός της Χοιροκοιτίας και ο αρχαιότερος Κλήμωνας στον Άγιο Τύχωνα, που χρονολογούνται από το 10.000 έως το 5.000 π.Χ.), οι πρώτοι κάτοικοι είχαν αναπτύξει μια πολύ οργανωμένη μορφή πρωτόγονης γεωργίας. [1, 2, 3]

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές και οι αναλύσεις απανθρακωμένων σπόρων δείχνουν ότι οι Νεολιθικοί Κύπριοι φύτευαν και καλλιεργούσαν συστηματικά τις εξής κατηγορίες φυτών:

1. Δημητριακά (Cereals)

Ήταν η βάση της διατροφής τους και τα είχαν φέρει μαζί τους με βάρκες οι πρώτοι άποικοι από τα παράλια της Μέσης Ανατολής (Λεβάντε): [1, 4]

• Μονόκοκκο και δίκοκκο σιτάρι  – Πρωτόγονες, πολύ ανθεκτικές ποικιλίες σιταριού.
• Κριθάρι  – Καλλιεργούνταν ευρέως επειδή άντεχε στις ξηρές συνθήκες του νησιού. [5, 6]

2. Όσπρια (Legumes)

Τα όσπρια ήταν εξαιρετικά σημαντικά, καθώς εμπλούτιζαν το έδαφος με άζωτο και παρείχαν πρωτεΐνες: [2]

• Φακές 
• Μπιζέλια / Αρακάς
• Κουκιά 
• Ρόβι  – Χρησιμοποιούνταν κυρίως ως ζωοτροφή για τα πρώτα εξημερωμένα ζώα τους (κατσίκες, πρόβατα, χοίρους). [2, 5]

3. Φυτά για Κλωστοϋφαντουργία

---

Λινάρι : Το καλλιεργούσαν τόσο για τους θρεπτικούς σπόρους του (λινόσπορος) όσο και για τις ίνες του, με τις οποίες έφτιαχναν τα πρώτα τους πρωτόγονα υφάσματα και σχοινιά. [5]

---

🍇 Τι μάζευαν από τη γύρω άγρια φύση; (Τροφοσυλλογή)

Εκτός από αυτά που φύτευαν στα χωράφια τους, οι κάτοικοι εκμεταλλεύονταν τα άγρια δέντρα που αναπτύσσονταν γύρω από τους οικισμούς: [2]

• Άγριες Ελιές: Μάζευαν τους καρπούς για τροφή, αν και η συστηματική παραγωγή ελαιολάδου ξεκίνησε αργότερα, στην Εποχή του Χαλκού.
• Σύκα 
• Άγρια Φιστίκια 
• Άγρια Αχλάδια και Δαμάσκηνα [2, 5, 7]

Αξιοσημείωτο: Σε αντίθεση με άλλες περιοχές της Μεσογείου (όπως η Κρήτη), οι επιστήμονες του The Cyprus Institute ανακάλυψαν ότι τα αμύγδαλα έλειπαν εντελώς από τη Νεολιθική Κύπρο και εμφανίστηκαν στο νησί χιλιάδες χρόνια αργότερα. [8]

[1] https://www.pnas.org

[2] https://khirokitia.org

[3] https://cyprusdiscovery.com

[4] https://archaeobotanist.blogspot.com

[5] https://en.wikipedia.org

[6] https://www.willcoxpages.fr

[7] https://www.researchgate.net

[8] https://leventis-chair.cyi.ac.cy

[9] https://cyprustravels.org

Φυτεύουμε όπως οι αρχαίοι

Υλικά:

• Μικρές γλάστρες ή πήλινα δοχεία

• Χώμα

• Σπόρους από ρίγανη, θυμάρι, φακές ή σιτάρι

• Ριζωμένα κλαδάκια ( βασιλικό, μέντα, δυόσμο *)

Οδηγίες:

1. Τα παιδιά φυτεύουν σπόρους σε μικρές γλάστρες.

2. Παρακολουθούν την ανάπτυξη (πότισμα, φως, μέτρηση ύψους).

3. Σημειώνουν παρατηρήσεις σε ημερολόγιο.

Συζήτηση:

• Οι αρχαίοι καλλιεργούσαν τη γη για τροφή και βότανα.

• Πόσο σημαντική είναι ακόμα και σήμερα η γεωργία;

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

*Ριζωμένα κλαδάκια (δες υδροπονικός πολλαπλασιασμός)